Vì Sao Bass Lan Rộng Còn Treble Đi Thẳng? Bước Sóng Và Cách Đặt Loa

Giải thích vì sao tiếng bass lan ra mọi hướng còn treble đi thẳng theo hướng loa: bảng bước sóng theo tần số, liên hệ với kích thước loa, và cách áp dụng khi đặt loa, sub, treo loa hội trường.

Vì sao bass lan rộng, treble đi thẳng? Đứng sau lưng một chiếc loa, anh chị vẫn nghe rõ tiếng bass nhưng gần như mất tiếng xì của treble. Hàng xóm cách hai bức tường vẫn nghe tiếng "bùm bùm" mà không nghe lời bài hát. Cả hai chuyện có chung một lý do: bước sóng của tiếng trầm dài hơn rất nhiều so với tiếng cao.

Vì Sao Bass Lan Rộng, Treble Đi Thẳng

Tần số	Bước sóng (khoảng)	Thuộc dải	Cách tiếng đi
50 Hz	6,9 m	Bass sâu, sub	Lan ra mọi hướng, xuyên tường
100 Hz	3,4 m	Bass	Lan rộng, cả phía sau loa
500 Hz	69 cm	Trung trầm	Bắt đầu có hướng
1 kHz	34 cm	Trung, giọng nói	Có hướng rõ, phía sau loa yếu đi
5 kHz	6,9 cm	Trung cao, độ rõ lời	Đi theo hướng loa, đầu người che được
10 kHz	3,4 cm	Treble	Đi thẳng như tia, lệch trục là mất

Bass có bước sóng dài hơn thùng loa nên lan ra mọi hướng; treble ngắn hơn màng loa nên đi thẳng.

Bước Sóng Và Kích Thước Loa

Một chiếc loa chỉ "điều khiển" được hướng tiếng khi nó lớn bằng hoặc lớn hơn bước sóng. Với treble, củ treble và họng loa đủ lớn so với vài centimet bước sóng, nên định hướng được. Với bass 50 Hz dài gần 7 m, thùng loa rộng nửa mét gần như là một điểm, tiếng thoát ra mọi phía như gợn sóng khi ném hòn đá xuống ao.

Vì thế, muốn điều khiển hướng tiếng bass phải dùng nhiều loa ghép thành cụm dài, như cụm line array, hoặc bố trí sub đặc biệt như sub cardioid. Cụm line array cần bao nhiêu thùng để giữ được tiếng trầm có hướng, xem bài line array bao nhiêu thùng là đủ.

Điều Này Ảnh Hưởng Gì Khi Lắp Dàn Âm Thanh

• Đặt sub dễ hơn đặt loa treble: sub đặt dưới sàn, góc phòng hay cạnh sân khấu, tiếng vẫn lan khắp phòng. Loa có treble phải hướng thẳng về người nghe.
• Treo loa cao để treble không bị chặn: loa đặt thấp, đầu người hàng trước che treble của hàng sau, hàng cuối nghe đục, thiếu rõ lời. Xem bài cách đặt, treo loa hội trường.
• Ngồi lệch trục loa mất tiếng sáng: karaoke gia đình nên chĩa loa về khu sofa, không chĩa lên trần hay vào tường.
• Hàng xóm nghe bass, không nghe lời: tường chặn được treble và giọng, nhưng bass xuyên qua. Muốn giảm phiền hàng xóm, giảm sub và bass trước. Xem bài cách âm, tiêu âm phòng karaoke.
• Phòng nhỏ dễ ù bass: bass dội từ tường về, cộng chồng ở góc phòng. Đặt sub cách góc một khoảng và chỉnh mức bass vừa phải. Xem bài cách chỉnh loa sub karaoke.
• Hú treble dễ chỉnh bằng hướng micro: tiếng hú tần cao có hướng, chỉ cần không chĩa micro vào loa. Hú bass khó xử lý hơn vì lan khắp nơi.

Ví Dụ Ở Sân Khấu Ngoài Trời

Ở sân khấu ngoài trời, khán giả đứng cách loa 50–100 m vẫn nghe bass rõ, nhưng nếu loa không đủ mạnh ở dải cao thì lời ca sĩ nghe xa xăm. Ngược lại, khu dân cư phía sau sân khấu lại chủ yếu nghe tiếng bass. Hai chuyện này là lý do các chương trình ngoài trời dùng line array treo cao cho dải trung và cao, còn sub đặt dưới đất và bố trí để hạn chế lan ra sau. Sunaudio đã cung cấp thiết bị cho nhiều chương trình như vậy tại Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Bình Thuận và Nhà hát Biển Xanh, Countdown 2021.

Dải bass, trung, treble nằm ở bao nhiêu Hz và cách đọc thông số dải tần trên loa, xem bài dải tần đáp ứng của loa là gì.

Câu Hỏi Thường Gặp

Vì sao đứng sau loa vẫn nghe bass?

Vì bước sóng của bass dài hơn thùng loa nhiều lần, tiếng vòng qua thùng loa và lan ra cả phía sau.

Vì sao hàng xóm chỉ nghe tiếng bass?

Tường và cửa chặn được tiếng cao và giọng hát, nhưng bass có bước sóng dài nên đi xuyên qua. Giảm bass, sub là cách nhanh nhất để đỡ phiền hàng xóm.

Sub đặt ở đâu cũng được phải không?

Tiếng sub lan khắp phòng nên dễ đặt hơn loa full, nhưng vẫn nên tránh góc phòng nhỏ vì bass dồn lại gây ù.

Treble đi thẳng thì loa nên đặt thế nào?

Đặt hoặc treo loa ngang tầm hoặc cao hơn đầu người nghe, chĩa thẳng về khu khán giả, không để vật cản phía trước.