Sub Cardioid Là Gì? Vì Sao Có Sub Quay Ngược Ra Sau Sân Khấu

Giải thích sub cardioid: vì sao bass lan cả phía sau loa, cách đặt sub quay ngược, chỉnh trễ và đảo pha để giảm bass phía sau, các kiểu bố trí và khi nào nên dùng.

Sub cardioid là cách bố trí loa sub để tiếng bass đi về phía khán giả nhưng giảm mạnh ở phía sau. Đi qua các sân khấu lớn, đôi khi anh chị thấy một thùng sub quay lưng ra khán giả, mặt hướng vào sân khấu. Đó không phải lắp nhầm. Thùng quay ngược đó được chỉnh trễ và đảo pha để "khử" tiếng bass lan ra sau.

Sub Cardioid Là Gì

Vì Sao Bass Lan Ra Cả Phía Sau Loa

Tiếng bass có bước sóng rất dài: 50 Hz dài khoảng 6,9 m, 80 Hz khoảng 4,3 m. Thùng sub chỉ rộng khoảng nửa mét, nhỏ hơn bước sóng nhiều lần, nên không định hướng được tiếng. Bass phát ra trước, sau, hai bên gần như nhau. Giải thích kỹ ở bài vì sao bass lan rộng, treble đi thẳng.

Trên sân khấu, phần bass lan ngược này gây ba chuyện: sàn sân khấu rung và ù, nhạc công nghe tiếng mình không rõ; micro trên sân khấu thu thêm bass nên giọng đục và dễ hú ở dải trầm; với sân khấu ngoài trời, phía sau sân khấu thường là nhà dân, bass lọt sang rất xa.

Nhìn từ trên xuống: sub quay ngược được chỉnh trễ và đảo pha, phía sau triệt tiêu, phía trước cộng tiếng.

Sub Cardioid Hoạt Động Thế Nào

1. Đặt sub: thường là 2 sub quay ra khán giả và 1 sub quay ngược ra sau, xếp chồng hoặc đặt cạnh nhau.
2. Chỉnh trễ: tiếng của sub phía trước đi ngược ra sau cần thêm một quãng đường. Sub quay ngược được cho trễ đúng quãng đó để hai tiếng gặp nhau cùng lúc ở phía sau.
3. Đảo pha: sub quay ngược được đảo cực tính (polarity). Ở phía sau, hai tiếng đến cùng lúc nhưng ngược pha nên triệt tiêu.
4. Phía trước: tiếng sub quay ngược đến muộn hơn nên không trùng khớp để triệt tiêu, trong dải tần thiết kế phần lớn vẫn cộng thêm vào tiếng sub phía trước. Ở tần số rất thấp có hao một ít, kỹ thuật bù lại bằng mức tiếng.
5. Đo kiểm: đo ở phía sau và phía trước, chỉnh lại trễ, mức tiếng trên bộ xử lý.

Tất cả phải làm trên bộ xử lý loa DSP hoặc cục đẩy có DSP, có chỉnh trễ theo mili giây và đảo pha cho từng đường. Không có DSP thì không làm được sub cardioid.

Kiểu bố trí	Cách đặt	Hợp với
Xếp chồng (gradient)	2 sub quay trước, 1 sub quay sau, xếp cùng một chỗ	Sân khấu hội trường, sự kiện, chỗ đặt hẹp
Hai hàng (end-fire)	Hai hàng sub cùng quay về khán giả, hàng trước chỉnh trễ theo khoảng cách hai hàng	Sân khấu ngoài trời rộng, có chỗ đặt sâu
Sub có sẵn cardioid	Một thùng sub có loa phía sau, hãng đã tính sẵn trễ và pha	Hệ thống lưu diễn, cần dựng nhanh

Khi Nào Nên Dùng Sub Cardioid

• Sân khấu ngoài trời có nhà dân, bệnh viện, trường học phía sau.
• Sân khấu có nhiều micro mở cùng lúc: ban nhạc, hợp xướng, cải lương, nhạc dân tộc.
• Sân khấu nhỏ, sub đặt sát chân người biểu diễn, sàn gỗ rung mạnh.
• Hội trường có sân khấu nông, tường sau sân khấu cứng làm bass dội ngược.

Ngược lại, karaoke gia đình, phòng nhỏ không cần sub cardioid. Trong phòng kín, bass dội từ tường về nên triệt tiêu phía sau không còn tác dụng nhiều. Với karaoke gia đình xem bài cách chỉnh loa sub karaoke và sub điện hay sub hơi.

Bố trí sub cardioid thường đi cùng hệ line array cho sân khấu lớn, xem thêm bài âm thanh sân khấu ngoài trời và loa line array và loa thùng. Sản phẩm sub Outline đang có trên web: Outline SUB118 SP.

Câu Hỏi Thường Gặp

Sub cardioid có làm bass yếu đi không?

Phía trước giảm không đáng kể nếu chỉnh đúng trễ và pha, phần hao ở tần số rất thấp bù được bằng mức tiếng. Phần bị giảm mạnh là phía sau.

Vì sao sub quay ngược phải đảo pha?

Để khi tiếng của nó và tiếng của sub phía trước gặp nhau ở phía sau, hai tiếng ngược pha nhau và triệt tiêu.

Không có DSP có làm sub cardioid được không?

Không. Cần chỉnh trễ theo mili giây và đảo pha riêng cho sub quay ngược, việc này làm trên bộ xử lý loa hoặc cục đẩy có DSP.

Karaoke gia đình có nên làm sub cardioid?

Không cần. Phòng kín nhỏ, bass dội từ tường lại, nên hiệu quả rất ít.