Khung Truss Sân Khấu: Các Loại Và Cách Chọn Theo Thiết Bị Cần Treo

Các loại khung truss sân khấu, cách chọn theo tải trọng và khẩu độ, lưu ý dựng ngoài trời chống gió và công trình Sunaudio đã cung cấp.

Dàn loa line array, đèn moving head, màn LED đều cần một chỗ để treo. Ở sân khấu lưu động và sân khấu ngoài trời, chỗ treo đó gần như luôn là khung truss sân khấu: các đoạn khung thép hoặc nhôm ráp lại thành cột, thành dầm, thành mái. Bài này nói về các loại khung truss hay gặp, cách chọn theo thiết bị cần treo, và những lỗi lắp dựng khiến cả dàn thiết bị có thể đổ xuống sân khấu.

Khung Truss Sân Khấu Là Gì, Dùng Để Làm Gì

Khung truss là những đoạn khung dạng lưới, có ống chính chạy dọc và các thanh chéo hàn giằng bên trong. Các đoạn nối với nhau bằng chốt hoặc bu lông, nên tháo ra chở đi được và dựng lại ở nơi khác. Đó là lý do khung truss gắn liền với âm thanh ánh sáng lưu động.

Trên một sân khấu, khung truss thường làm các việc sau:

• Dầm ngang phía trước và phía trên sân khấu để treo đèn moving head, đèn par, đèn beam.
• Cột hai bên để treo cụm loa line array hoặc đặt loa lên tháp.
• Khung đỡ màn LED, phông backdrop, banner chương trình.
• Mái che cho sân khấu ngoài trời, kết hợp bạt.

Các Loại Khung Truss Sân Khấu Thường Gặp

Loại	Hình dạng	Hay dùng cho
Truss tam giác	3 ống chính, tiết diện tam giác	Dầm treo đèn nhẹ, khung trang trí, sự kiện nhỏ
Truss vuông	4 ống chính, tiết diện vuông	Cột, dầm treo loa và đèn, khung màn LED; loại phổ biến nhất
Truss mái (ground support)	Cột truss vuông + hệ nâng + dầm mái	Sân khấu ngoài trời có mái che, treo được cả dàn loa và đèn
Khung trang trí, cổng chào	Đoạn ngắn, góc nối nhiều hướng	Cổng sự kiện, khung banner, booth triển lãm

Ba kiểu khung truss hay gặp trên sân khấu: tam giác, vuông và hệ mái ngoài trời

Về vật liệu, khung truss thường làm bằng thép (mạ kẽm hoặc sơn) hoặc nhôm. Khung thép rẻ hơn và cứng, nhưng nặng, tốn công khiêng và tốn chi phí vận chuyển. Khung nhôm nhẹ, dựng nhanh, hợp với đơn vị đi diễn nhiều nơi, nhưng giá cao hơn. Cùng kích thước, khả năng chịu tải của hai loại khác nhau, nên phải xem bảng tải của từng loại khung, không áp số của loại này cho loại kia.

Cách Chọn Khung Truss Sân Khấu Theo Thiết Bị Cần Treo

Chọn khung truss sân khấu không bắt đầu từ khung, mà từ danh sách thiết bị sẽ treo lên. Các bước chúng tôi làm khi lên phương án:

1. Cộng tổng tải trọng treo. Lấy trọng lượng từng thiết bị trên trang thông số của hãng: loa, sub treo, khung treo loa (rigging frame), đèn, kẹp đèn, dây cáp, màn LED. Cộng thêm phần dự phòng.
2. Xác định khẩu độ. Khoảng cách giữa hai cột càng lớn thì dầm càng võng và chịu tải càng kém. Sân khấu rộng phải dùng truss lớn hơn hoặc thêm cột giữa.
3. Xác định cách treo tải. Treo một cụm loa nặng ở giữa dầm khác hẳn với rải đều 10 đèn dọc dầm. Bảng tải của nhà sản xuất thường tách riêng hai kiểu này.
4. Đối chiếu bảng tải của nhà sản xuất khung. Khung không có bảng tải thì không dùng để treo loa hay màn LED.
5. Tính chân đế và neo. Ngoài trời phải tính thêm gió: tấm đế, bao cát hoặc khối nặng, cáp giằng xuống đất.

Ví dụ dễ hình dung: một cụm 4 loa line array cỡ lớn kèm khung treo đã nặng vài trăm ký, chưa tính hai bên. Đó là tải tập trung, treo ở một điểm. Dầm treo đèn thì ngược lại, nhiều thiết bị nhẹ rải đều. Hai việc này nên tách ra: cụm loa treo vào cột hoặc tháp riêng, dầm phía trên để cho đèn.

Khung Truss Cho Sân Khấu Ngoài Trời

Trong nhà, khung truss chủ yếu chịu tải thiết bị. Ngoài trời có thêm gió, và gió nguy hiểm nhất khi trên khung có màn LED, phông bạt, banner. Một tấm phông kín hứng gió như cánh buồm.

• Phông, banner trên khung nên dùng loại lưới thoáng gió, hoặc có phương án tháo xuống khi trời chuyển gió.
• Mỗi cột truss phải có đế rộng, chất tải bao cát hoặc khối nặng, và cáp giằng xuống đất theo nhiều hướng.
• Theo dõi dự báo thời tiết trước ngày dựng. Gió mạnh thì hạ màn LED và cụm loa trước, không đợi đến lúc diễn.
• Bãi biển là nền cát: phải lót tấm đế lớn để chân cột không lún lệch.

Sân khấu lưu động trên bãi biển, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh tỉnh Bình Thuận

Với chương trình lưu diễn, thùng flight case để đóng gói thiết bị cũng quan trọng không kém khung. Thiết bị đi đường dài, bốc xếp nhiều lần mà không có thùng thì hỏng trước khi kịp dựng.

Công Trình Sunaudio Đã Cung Cấp Khung Truss

Sunaudio cung cấp khung truss cùng âm thanh ánh sáng trong các dự án sân khấu. Xưởng của Sunaudio tại 25/43 Sơn Kỳ, P. Tân Sơn Nhì, TP.HCM làm khung truss, chân và khung treo loa Sunaudi, thùng lưu diễn flight case, tủ điện. Một số công trình đã làm:

• Âm thanh ánh sáng lưu động Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Bình Thuận: chương trình ngoài trời trên bãi biển, đường phố, sân vận động; loa Outline Mantas 28, mixer Allen & Heath SQ6, thùng lưu diễn Sunaudi.
• Âm thanh ánh sáng Nhà hát Biển Xanh, Countdown 2021: sân khấu ngoài trời phục vụ chương trình đón năm mới của tỉnh.
• Âm thanh ánh sáng Đoàn Cải lương Vàm Cỏ, Tây Ninh: line array Outline Eidos 265 LA, 48 đèn LQE cho đoàn đi diễn.
• Âm thanh ánh sáng Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật Tây Ninh: hội trường khoảng 800 chỗ, 91 đèn LQE.

Đèn moving head treo trên khung muốn hiện tia rõ thì cần thêm khói, xem bài máy khói và máy hazer sân khấu và trang giải pháp đèn sân khấu. Treo loa line array cho sân khấu lớn, xem trang loa Outline (Ý).

Câu Hỏi Thường Gặp

Khung truss thép hay nhôm tốt hơn?
Không có loại tốt hơn cho mọi trường hợp. Sân khấu dựng cố định hoặc ít di chuyển thì khung thép tiết kiệm. Đơn vị lưu diễn, dựng tháo liên tục thì khung nhôm nhẹ, đỡ công và chi phí vận chuyển.

Khung truss treo được bao nhiêu ký?
Phụ thuộc loại khung, vật liệu, khẩu độ và cách treo tải. Con số phải lấy từ bảng tải của nhà sản xuất khung, không ước lượng bằng mắt.

Có treo loa line array lên khung truss được không?
Được, nếu khung đủ tải cho tổng trọng lượng cụm loa và khung treo, có điểm treo đúng kỹ thuật và dây an toàn phụ. Cụm loa nặng nên treo trên cột hoặc tháp riêng, không treo chung dầm với đèn.

Dựng khung truss ngoài trời cần lưu ý gì?
Neo và giằng chống gió, đế rộng chất tải, phông lưới thoáng gió, theo dõi thời tiết. Gió mạnh thì hạ màn LED và loa xuống trước.