Dàn Âm Thanh Bị Ù, Rè Do Nguồn Điện: 4 Nguyên Nhân Và Cách Dò

Tiếng ù đều đều khi chưa ai hát, hoặc rè lẹt xẹt khi bật đèn, điều hòa thường không phải do loa hỏng mà do nguồn điện và đi dây. Bài này chỉ cách dò ra nguyên nhân trong 10 phút.

Dàn âm thanh bị ù là khi loa phát ra tiếng "ùùù" trầm đều đều ngay cả lúc chưa ai hát, chưa mở nhạc. Rè là tiếng lẹt xẹt, có khi to lên khi bật đèn, điều hòa hay máy bơm. Khi kỹ thuật Sunaudio đi sửa, phần lớn trường hợp loa và cục đẩy không hỏng. Lỗi nằm ở nguồn điện và cách đi dây.

4 Nguyên Nhân Hay Gặp Nhất

1. Không có tiếp địa (nối đất): nhiều nhà, quán, hội trường cũ không có dây tiếp địa, hoặc ổ cắm 3 chấu nhưng chân đất không nối đi đâu. Vỏ máy không có đường thoát nhiễu, tiếng ù đi thẳng vào loa.
2. Chung ổ điện với đèn, điều hòa: đèn LED, đèn sân khấu dùng dimmer, điều hòa, tủ lạnh, máy bơm đẩy nhiễu ngược vào đường điện. Dàn âm thanh cắm chung là nghe rè theo nhịp bật tắt của các thiết bị này.
3. Dây tín hiệu RCA dài, không cân bằng: dây RCA (jack hoa sen) không chống nhiễu tốt. Kéo dài trên vài mét, đi song song dây điện là dễ ù. Dây XLR (jack canon) cân bằng chống nhiễu tốt hơn nhiều.
4. Laptop đang sạc nối vào mixer: sạc laptop tạo vòng nối đất khác với dàn âm thanh. Rút sạc ra mà hết ù là đúng lỗi này.

Dò lỗi ù từ cuối về đầu: tắt nguồn phát, rút từng dây tín hiệu, tách ổ điện, kiểm tra tiếp địa

Cách Dò Lỗi Trong 10 Phút

1. Vặn nhỏ hết, bật dàn, nghe kỹ: ù ngay cả khi mixer, vang để nhỏ nhất thì lỗi nằm gần cục đẩy, loa. Ù to lên khi đẩy mixer thì lỗi nằm phía trước (nguồn phát, dây tín hiệu).
2. Rút từng dây vào mixer hoặc vang: rút dây đầu karaoke, tivi, laptop lần lượt. Rút dây nào hết ù thì thiết bị đó hoặc dây đó là nguồn gây ù.
3. Rút sạc laptop, điện thoại đang nối với dàn. Hết ù là lỗi vòng nối đất do sạc.
4. Tắt đèn, điều hòa, máy bơm từng thứ một. Hết rè khi tắt thứ nào thì cần tách đường điện cho dàn âm thanh.
5. Kiểm tra tiếp địa: nhờ thợ điện đo ổ cắm. Không có tiếp địa thì làm cọc tiếp địa, đây là việc của thợ điện có kinh nghiệm.

Cách Sửa Theo Từng Nguyên Nhân

Bộ chia nguồn giúp bật tắt tuần tự từng thiết bị và có lọc nhiễu, như Sunaudi L-8P (giá tham khảo tại thời điểm viết bài 1.700.000đ, 8 cổng quản lý + 1 cổng trực tiếp) hay Sunaudi X2 PRO (4.900.000đ, có aptomat tổng và màn hình). Bộ chia nguồn không thay được tiếp địa; nhà không có tiếp địa thì vẫn phải làm tiếp địa.

Không cắt bỏ chân tiếp đất của phích cắm để hết ù. Cách này đôi khi làm hết tiếng ù nhưng mất an toàn điện, vỏ máy có thể bị rò điện.

Phân Biệt Ù Do Nguồn Và Rè Do Loa Hỏng

• Ù do nguồn: tiếng trầm đều, có cả khi chưa phát gì, thường nghe ở mọi loa.
• Rè do loa hỏng: chỉ rè khi phát nhạc, rè ở một loa, mở to càng rè. Xem bài loa kéo bị rè và loa bị cháy treble.

Thứ tự đấu dây và bật tắt chuẩn của dàn karaoke xem bài cách đấu nối dàn karaoke gia đình. Dây tín hiệu loại nào chống nhiễu xem bài dây tín hiệu âm thanh.

Câu Hỏi Thường Gặp

Vì sao loa ù khi cắm laptop?
Sạc laptop tạo vòng nối đất khác với dàn âm thanh. Rút sạc khi phát, hoặc dùng hộp DI, bộ cách ly tín hiệu.

Bộ chia nguồn có hết ù không?
Giúp giảm rè do nhiễu từ đường điện và bật tắt tuần tự bảo vệ thiết bị, nhưng không thay được hệ thống tiếp địa.

Dàn ù chỉ vào buổi tối là sao?
Thường do buổi tối nhiều thiết bị khác chạy cùng đường điện (đèn, điều hòa) hoặc điện áp yếu. Tách đường điện riêng cho dàn âm thanh.

Ù có làm hỏng loa không?
Tiếng ù nhỏ không làm cháy loa ngay nhưng khó chịu và che mất tiếng hát. Rè lớn, kèm tiếng nổ lụp bụp thì nên tắt dàn và kiểm tra.